Een gezonde medewerker verzuimt minder en presteert meer. Mag een werkgever daarom gezond gedrag eisen? Wie betaalt, bepaalt? Het Waterland ziekenhuis, Siemens en de provincie Overijssel zoeken naar evenwicht.

Zieke medewerkers kostten de Nederlandse overheid en het bedrijfsleven zo’n zes miljard euro in 2005. Dat is drie procent van de totale loonsom. Het merendeel van de ziektes – 75% - is te wijten aan de levenstijl van mensen. Er valt te verdienen aan fitnessruimtes en hardloopclubjes op de zaak, want zo blijkt uit onderzoek van het CBS: mensen met overgewicht verzuimen vaker. Maar als ze bewegen, neemt het verzuim weer af. Ook rokers melden zich meer ziek dan niet-rokers.

Verzekeraars laten van zich horen aan de preventieve kant: medische check-ups en stoppen-met-rokenpro-gramma’s moeten voorkomen dat de dure arbeidskracht uitvalt. Fitness en aandacht maken de gezonde mens bovendien productiever. Dat is mooi meegenomen. Werkgever, verzekeraar en overheid bemoeien zich in toenemende mate met de gezondheid van mensen.
De overheid bijvoorbeeld heeft als beleid dat er minder rokers, minder probleemdrinkers en in ieder geval niet meer dikke mensen in Nederland rondlopen na 2010. Waar ligt de grens? Worden medewerkers straks behandeld als koeien?

Sociale warmte van de koeiengroep
Gert van Dijk, directeur van de Nationale Coöperatieve Raad voor land- en tuinbouw, schetst2 hoe superkoeien 8000 tot 10.000 liter melk per jaar geven, in plaats van de normale 5000 liter. ‘Daarvoor is optimale beheersing van de input nodig,’ zegt hij.
‘Het gaat niet alleen om apart voer, maar bijvoorbeeld ook om kwantitatieve genetica, ja zelfs om ‘niceties’ zoals de sociale warmte van de koeiengroep, de dynamiek van de kudde. In elk stadium van het leven moet de koe psychologisch worden begeleid om optimaal te kunnen presteren.’ Optimale prestaties, die wil de werkgever ook van de werknemer.
Gezondheid is echter ook een groot goed voor de medewerker zelf. Welke rol mogen bedrijfsleven en overheid zich aanmeten? Hoe ver kun je gaan in je bemoeienis met het privé-leven van mensen? Mag de baas tegen zijn secretaresse zeggen dat ze maar eens op dieet moet? Gerard Zwetsloot vraagt het zich af in zijn column.

En hij is niet de enige. Want neem nu Waterland ziekenhuis in Purmerend. Als de medewerkers, artsen, verpleegkundigen en facilitair personeel geacht worden er een gezonde leefstijl op na te houden, hoe zit dat dan met opa die longpatiënt is en graag buiten bij de draaideur een sigaretje rookt? De behandeling staken? Tenslotte moest de arts ook stoppen met roken. Of het dikke kind dat een kroket eet? Wordt die niet meer geholpen omdat de verpleegkundigen allemaal op dieet staan? Het gezondheidsvirus waart over het land.

De trend is dat we niet alleen meer verantwoordelijk gehouden worden voor ons eigen gedrag, maar ook voor ons welzijn, uiterlijk, onze slimheid en gezondheid. Vitaal ouder worden oud worden, bepaal je zelf, samen met je werkgever dus. Alle afwijkingen worden uitgebannen. In de VS en UK worden sollicitanten met overgewicht afgewezen en dat mag van de rechter. Lelijke en kleine mensen verdienen minder dan hun lange, slanke collega’s, volgens de London Metropolitan University. Reden dus om aan je uiterlijk te werken. Kinderen met licht scheefstaande tanden krijgen een beugel. Wat anders is, wordt steeds enger.

Topkoeien zijn ziek!
Chaos bannen we uit en we denken daarmee op safe te spelen. Dit is valse zekerheid, volgens Gert van Dijk: ‘Voor weerstand tegen ziektes is biodiversiteit noodzakelijk. Naarmate koeien hogere prestaties verrichten,
neemt de kans op ziekte toe. Topkoeien zijn veel kwetsbaarder dan koeien die 3000 – 5000 liter produceren. Mede daarom moet de kudde worden gevarieerd. Dit in verband met mogelijke ziektes, maar ook met het oog op herd-dynamics.’ Voor goede sociale gezondheid, maar ook voor flexibiliteit en creativiteit, hebben we ‘mensen met een vlekje’ nodig of op z’n minst mensen die anders zijn dan wijzelf. ‘Kijken naar wat iemand wel kan’, je hoort het steeds vaker, in het bedrijfsleven, door de overheid en op scholen. Maar in praktijk blijkt dat toch vaak moeilijk. Wim, de slechtziende receptionist van het Waterland ziekenhuis, vormt een uitzondering. Koos van der Spek ook. Hij werd op vijftigjarige leeftijd bij Siemens aangenomen en kreeg meteen de kans een postdoctorale opleiding te doen.

Het Waterland ziekenhuis, de provincie Overijssel en Siemens passen alledrie integraal gezondheidsmanagement toe met als doel gezondere en daardoor betere werknemers. Twee van hen voeren daarnaast ook het IiP embleem. Uit de gesprekken blijkt dat ontwikkeling of ontplooiing en fysieke, mentale en sociale gezondheid dicht bij elkaar komen tijdens de implementatie. Als je respect en aandacht voor je mensen hebt, dan doe je het al gauw van nature goed. Je toont belangstelling en leeft mee met elkaar.

Betrokkenheid naar twee kanten, levert uiteindelijk zowel de werkgever als de werknemer het meeste op. We scheppen menselijke samenlevingen zoals kuddes koeien: niet te divers en niet helemaal hetzelfde.

 

Bron

4P (magazine IiP Nederland)

Publicatie datum

01-04-2008